Son 17 yılda Güneş giderek daha dingin hale geldi. Bu durum, uzun müddettir azalan Güneş döngülerini inceleyen bilim insanlarını şaşırtıyordu.
Uzmanlar, Güneş’in 1830’larda görülen cinsten yeni bir “büyük minimum” periyoduna girdiğini düşünüyordu. Fakat son datalar bu beklentiyi bilakis çevirdi.
1980’lerden itibaren Güneş’in aktifliği azalmaya başlamış, her 11 yıllık Güneş döngüsünde daha az leke, daha az alev ve koronal kütle atımı (uzaya savrulan parçacıklar) gözlemlenmişti. 2008 yılı ise bu sürecin en düşük noktasıydı.
“BÜYÜK SÜRPRİZ”
NASA Jet İtki Laboratuvarı’ndan Jamies Jasinski, Space’e yaptığı açıklamada, “Tüm işaretler Güneş’in uzun periyodik düşük aktivite periyoduna girdiğini gösteriyordu. Bu nedenle trendin bilakis dönmesi büyük bir sürpriz oldu. Güneş yavaş yavaş uyanıyor” dedi.
Jasinski’nin liderliğinde yapılan araştırma, farklı vazifelerden elde edilen Güneş ve Güneş rüzgarı datalarını derledi. Bulgulara nazaran 2008’den bu yana tüm göstergelerde artış yaşandı.
Bu süreçte Güneş rüzgarı suratı yüzde 6, yoğunluğu yüzde 26, sıcaklığı da 29 arttı. Güneş rüzgarının taşıdığı manyetik alan gücü ise yüzde 31 yükseldi.
JEOMANYETİK FIRTINALAR
Bu artış, Güneş’in manyetik aktifliğinin tekrar güçlendiğini gösteriyor. Lakin beraberinde jeomanyetik fırtınalar, koronal kütle atımları ve radyasyon patlamaları da geliyor.
Bu durum bilhassa de yörüngedeki uydular, uzay istasyonları ve astronotlar için önemli riskler oluşturuyor.
Bilim insanları, Güneş’in neden tekrar bu kadar faal hale geldiğini şimdi bilmiyor.
Tarihte emsal gizemler yaşanmıştı. 1645-1715 yılları ortasındaki “Maunder Minimumu” olarak bilinen devirde Güneş üzerinde yalnızca 50 civarında leke gözlemlenmişti.
Aynı devir, Avrupa’da “Küçük Buz Çağı” olarak bilinen harikulâde soğuk kışlara denk gelmişti. Lakin uzmanlar, bu soğuma ile Güneş’in aktivitesindeki düşüş ortasında direkt bir alaka kurmakta temkinli.
Araştırmacılar, Güneş’in 11 yıllık manyetik döngülerini anlamakta hayli ilerlemiş olsa da uzun vadeli eğilimlerin hâlâ öngörülemez olduğunu vurguluyor.
Jasinski, “Kısa döngüleri anlamış durumdayız, fakat uzun vadeli değişimler konusunda hâlâ çok fazla bilinmeyen var” sözlerini kullandı.
Yeni çalışma, hakemli bilimsel mecmua Astrophysical Journal Letters’ta yayınlandı.
