İnsanlık jenerasyonlar boyunca yıldızlara bakarak kainatın son akıbetini merak etti: Sonsuza kadar soğuk bir boşluğa mı yayılacak, yoksa çok daha dramatik bir son mu bekliyor?
Cornell Üniversitesi, Şanghay Jiao Tong Üniversitesi ve öteki birtakım kurumlarda misyonlu fizikçilerin yayınladığı yeni bir çalışma, bu soruya şaşırtan derecede net bir cevap veriyor.
Karanlık Güç Araştırması (Dark Energy Survey) ve Karanlık Güç Spektroskopik Aracı (Dark Energy Spectroscopic Instrument) üzere çeşitli astronomik müşahedelerden elde edilen bilgileri kullanan bilim insanları, evrenimizin yaklaşık 33,3 milyar yaşındayken “Büyük Çöküş” (Big Crunch) ile sona ereceğini öne sürdü. Cihan şimdi 13,8 milyar yaşında.
7 MİLYAR YIL SONRA BAŞLIYOR
Bu iddia, uzun müddettir kabul gören “evren sonsuza dek genişleyecek” varsayımına meydan okuyor. Yeni modele nazaran cihan yaklaşık 7 milyar yıl daha genişlemeye devam edecek, azamî genişlemeye ulaştığında ise yavaş yavaş büzülmeye başlayarak sonunda her şeyin tek bir noktada çökmesine yol açacak.
Bu senaryonun anahtarı, kainatın yaklaşık yüzde 70’ini oluşturan ve genişlemenin itici gücü olan gizemli “karanlık enerji”yi anlamak. Uzun vakittir karanlık gücün sabit bir kozmolojik sabit üzere davrandığı, yani uzayı sonsuza kadar sabit bir baskı ile ittiği varsayılıyordu. Fakat son müşahedeler karanlık gücün aslında dinamik olabileceğini gösteriyor.
DEV BİR LASTİK BANT GİBİ
Araştırmacılar, ultra hafif bir parçacık olan aksiyonun ve negatif bir kozmolojik sabitin birlikte rol oynadığı bir model öneriyor. Bunu dev bir lastik banda benzetebiliriz: Başta cihan genişlerken bu lastik bant geriliyor, lakin bir noktadan sonra elastik güç genişlemeden daha baskın hale geliyor ve her şeyi geri çekmeye başlıyor.
Yeni modele nazaran cihan bugünkünden yüzde 69 daha büyük bir boyuta ulaşana kadar yavaşlayan bir süratle genişleyecek. Yaklaşık 7 milyar yıl sonra genişleme duracak ve yerini yavaş yavaş büzülmeye bırakacak. Sonuncu kademede ise kozmolojik güçler tüm maddeyi süratle tek bir noktada toplayarak “Büyük Çöküş”e yol açacak.
Araştırmacılar bu öngörünün önemli belirsizlikler içerdiğini de vurguluyor. Negatif kozmolojik sabit şimdi büsbütün spekülatif bir kavram ve gözlemsel bilgilerin hudutlu olması nedeniyle modelin kusur hissesi hayli yüksek. Sonsuz genişleme senaryosu üzere alternatif olasılıklar da hâlâ masada.
Bu araştırmayı heyecan verici kılan bir başka nokta ise yakın gelecekte bu varsayımın test edilebilecek olması. Önümüzdeki yıllarda faaliyete geçecek büyük astronomik projeler, karanlık gücün davranışını çok daha hassas biçimde ölçerek bu senaryoyu doğrulayabilir, geliştirebilir ya da büsbütün çürütebilir.
Elbette doğrulansa bile 20 milyar yıllık bir geri sayım, insanlık için kriz manasına gelmiyor. Karşılaştırmak gerekirse, Dünya’daki karmaşık hayat sadece yaklaşık 600 milyon yıldır var. 20 milyar yıl içinde Güneş ölecek, galaksimiz Andromeda ile çarpışacak ve fakat sonra kozmik çöküş başlayacak.
Yine de bu çalışma, kainatın sonuncu mukadderatı hakkında somut ve sınanabilir bir varsayım ortaya koyması açısından bilim dünyası için çarpıcı bir adım. İnsanlık tarihinde birinci sefer bilim insanları, var olan her şeyin sonuna dair bir vakit çizelgesi oluşturdu ve cihanın kendisinin sonunu bile bir senaryo olmaktan çıkarıp test edilebilir hale getirdi.
