Teknoloji devi Apple’ın patent müracaatlarından biri, son haftalarda toplumsal medyada bir dizi çarpıcı savın konusu.
Bu savlara nazaran “US20230225659A1” numaralı patent başvurusu, Apple’ın kablosuz kulaklıklar aracılığıyla kullanıcıların beyin dalgalarını okuyabileceği, kaydedebileceği ve yönlendirebileceği manasına geliyor.
Bazı yorumlarda bu teknolojinin “küresel zihin kontrolü” için kullanılabileceği tez ediliyor.
Peki savların ne kadarı gerçek?
PATENT BAŞVURUSU GERÇEK
Google’ın müracaatları listelediği “Patents” sitesinde hakikaten de Apple’a ilişkin US20230225659A1 numaralı bir müracaat var. Bu patent, bilhassa kulak içi kulaklıklara (AirPods gibi) yerleştirilecek sensörlerle ilgili.
“Biosignal Sensing Device Using Dynamic Selection of Electrodes” (Elektrotların Dinamik Seçimi Aracılığıyla Biyosinyal Algılama Cihazı) isimli bir aygıt için alınan patent, kulaklıkların içine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla çeşitli biyolojik sinyalleri ölçmeyi amaçlıyor.
Daha basitçe bu teknoloji sayesinde kulaklıklar, bedenin biyolojik sinyallerini ölçmek için farklı elektrot cinslerini seçip etkinleştirebilir. Bu sinyaller ortasında da EEG (beyin dalgaları), EKG (kalp sinyali), EMG (kas aktivitesi) üzere biyosinyaller yer alıyor.
Dosyada yer alan görsellerde, AirPod gibisi bir kulaklığın gövdesine ve kulak içine giren silikon kısma yerleştirilmiş nokta formunda çok sayıda elektrot görülüyor. Bu noktalar, deriyle temas ettiğinde bedendeki mikro elektrik akımlarını okuyor.
BİYOSİNYAL ÖLÇÜMÜ NE İŞE FAYDA?
EEG ölçümü beyindeki elektriksel aktivitenin izlenmesini, EMG kas hareketlerinin algılanmasını, EOG göz hareketlerinin takibini, EKG ise kalp sinyalleri ve atış suratının kaydedilmesini sağlıyor.
Bu datalar ekseriyetle sıhhat takibi (uyku kalitesi, gerilim düzeyi, felç riski yahut nörolojik durumlar) ve daha gelişmiş kullanıcı arayüzleri (örneğin yalnızca bir kas hareketiyle müzik değiştirmek) için tasarlanıyor.
ZİHİN DENETİMİ ARGÜMANLARI HAKİKAT MU?
Sosyal medyadaki “zihin kontrolü” yahut “düşünceleri yönlendirme” savları ise bilimsellikten uzak. Çünkü bu aygıtlar beyinden gelen sinyalleri okuyabiliyor lakin beyne sinyal gönderemiyor. Birinin zihnini denetim etmek için beyne dışarıdan elektriksel yahut nörolojik müdahale yapılması gerekiyor ki kulaklıklar beynin içine tesir edecek güçte sinyal üretemiyor.
Bunun yanı sıra kulak içinden alınan EEG sinyalleri, tıbbi EEG aygıtlarına kıyasla çok daha zayıf.
Ayrıca bugünkü fizik, nörobilim ve tüketici elektroniği düzeyiyle“kulaklıkla zihin okuma ve yönlendirme” üzere faaliyetleri gerçekleştirmek mümkün değil. Gerçekten beynin derin bölgeleri (hipokampus, talamus vb.) kulaklıkla ölçülemiyor.
PATENT BAŞVURUSU 2023’E AİT
Patentler çoklukla fikir evresindeki teknolojileri kapsıyor ve bunların gerçek bir eser hâline gelip gelmeyeceği katılaşmıyor. Bu patentlerin birçok yalnızca gelecekteki mümkün araştırmaları müdafaa altına almayı hedefliyor. Şirketler bu biçimde binlerce patent müracaatında bulunuyor.
Nitekim Apple bu patent başvurusunu da birinci olarak 14 Ocak 2022’de yaptı. Resmi dosyalama tarihi 9 Ocak 2023 ve kamuya yayınlanma tarihi de 20 Temmuz 2023.
2023’ün Temmuz ayında yayınlanan bu evrak, teknoloji analistlerinin ve akabinde komplo teorisyenlerinin radarına girince son aylarda süratle yayılmaya başladı.
Öte yandan bugün kullandığımız bir dizi teknoloji halihazırda insan davranışlarına tesir etme üzerine heyeti. Teknoloji şirketleri ve reklam sanayisi ses, müzik, ritimle kullanıcıların ruh hâllerine; bildirim, ses tonu, zamanlama üzere usullerle de davranışlarına tesir etmek için birbiriyle yarışıyor.
