Kopernik Prensibi, ismini Dünya’nın ve insanın kainatta özel bir pozisyonda olmadığını öne süren Nicolaus Copernicus’tan alıyor. Bu unsura nazaran Dünya, kozmosta sıradan bir gezegen ve hayatın dışarıda da yaygın olma ihtimali yüksek.
Ancak Dünya dışı ömrü araştıran astrobiyoloji alanında bugüne kadar somut bir bulgu elde edilemedi. Bu nedenle bilim insanları, hayatın varlığını yalnızca ömür barındırdığı bilinen tek gezegen olan Dünya üzerinden kıymetlendirmek zorunda kalıyor.
ASLINDA İSTİSNA MIYIZ?
Son yıllarda, kırmızı cüce yıldızların yaşanabilir bölgelerinde çok sayıda kayalık gezegen keşfedildi. Bu da bilim insanları ortasında, Dünya dışı ömrü aramak için bu sistemlerin en güzel adaylar olup olmadığı konusunda tartışmalara yol açtı.
Columbia Üniversitesi’nden Prof. David Kipping, yeni çalışmasında insanlığın aslında kozmosta bir istisna olabileceğine dair iki temel gerçeğe dikkat çekiyor.
Birincisi, cihandaki yıldızların yaklaşık yüzde 80’ini M-cüce yıldızlar oluşturuyor ve bunların birçok yaşanabilir bölgelerinde kayalık gezegenlere sahip. Fakat biz bu cins bir yıldız etrafında yaşamıyoruz.
İkincisi, kainatın yıldız üretme devri 10 trilyon yıl kadar sürecekken, insanlık bu periyodun birinci yüzde 0,1’inde bulunuyor. Bu da insanlığın cihanda “erken gelen” bir çeşit olabileceğini düşündürüyor.
Kipping, Columbia Üniversitesi Cool Worlds Laboratuvarı’nın lideri olarak, potansiyel yaşanabilir gezegenleri incelemek ve teknolojik izler (technosignature) aramak için yenilikçi yollar geliştiren bir bilim insanı.
GÜNEŞ ASLINDA NADİR
Güneş, milyarlarca yıldızdan biri olsa da Kipping’e nazaran G-tipi yıldızlar ender ve Güneş, sakin ve tek bir yıldız sistemi olmasıyla da sıra dışı.
Güneş Sistemi’ndeki Jüpiter ve başka gaz devleri, iç sistemdeki cisimlerin yönlendirilmesine ve ömür için inançlı bir ortamın oluşmasına yardımcı olarak, hayatın varlığında kritik rol oynuyor.
Bilim insanına nazaran cihanın vakit çizelgesi de değerli. Dünya’daki hayat yaklaşık 4 milyar yıl evvel ortaya çıktı, lakin kainatta yıldızlar ve hayat için gerekli şartlar çok daha evvel vardı ve M-cüce yıldızlar trilyonlarca yıl boyunca stabil kalacak. Hasebiyle insanlık, kozmosta hayli erken bir devirde yaşıyor olabilir.
KIRMIZI CÜCELER YANLIŞ ADRES Mİ?
Öte yandan Universe Today’in bahisle ilgili bir makalesine nazaran, astronomların umutla baktığı kırmızı cüce yıldızlar, gezegenlerinde hayat için uygun şartlar sunamayabilir.
Zira bu yıldızlar istikrarsız, büyük güneş lekeleri ve güçlü muhteşem parlama aktiviteleri sergiliyor. Bu da gezegen atmosferlerini yok edebilir.
Kipping’in istatistiksel tahliline nazaran, G-tipi yıldızlar etrafındaki gezegenlerde gözlemcilerin (bizim gibi) ortaya çıkma mümkünlüğü daha yüksek ve bu da cihanda gözlemci cinslerin ortaya çıkma talihini sınırlıyor.
Yine de Kipping, M-cüce yıldızlar etrafında hayat arayışının büsbütün gereksiz olduğunu söylemiyor, lakin bu gezegenlerin ömür barındırma mümkünlüğü konusunda sağlıklı bir kuşku olduğunu vurguluyor. Ayrıyeten astrobiyoloji çalışmalarının, Güneş gibisi yıldızlar etrafındaki Dünya gibisi gezegenlere odaklanması gerektiğini belirtiyor.
