Yapay zeka, maçlardaki hakem kararlarını yönlendiren unsurlardan biri haline geldi. Bu, gol çizgisi teknolojisinden başlayıp, video yardımcı hakem (VAR) sistemine kadar ilerledi.
Yapay zekanın hakem kararlarındaki fonksiyonu yalnızca futbolla kısıtlı değil.
2000’li senelerde teniste kullanılmaya başlanan Hawk-Eye teknolojisi, günümüzde pek çok turnuvada çizgi hakemlerinin görevini devraldı.
Basketbolda ise yapay zeka destekli kameralar, topun saha dışına çıkıp çıkmadığını belirlemek ve oyuncu hareketlerini takip etmek için kullanılıyor.
Thierry Henry’nin 2009’da elle oynadığı pozisyonun hakemlerce fark edilmemesi ve Fransa’nın İrlanda’yı yenerek 2010 Dünya Kupası’na katılmasına yol açtı. Bu olay, karar vermede video kanıtlarının önemini vurguladı.
2022 FIFA Dünya Kupası’nda yarı otomatik ofsayt teknolojisi (SAOT) uygulamaya konuldu. Yapay zeka ile güçlendirilen bu sistem, ofsayt kararlarını daha hızlı ve doğru bir şekilde vermeyi hedefleyerek oyunun adil ve kesintisiz ilerlemesini destekledi.
Sporda yapay zeka üzerine çalışmalarıyla bilinen Virginia Lynchburg Üniversitesi Profesörü John Eric Goff, yapay zekanın henüz sahadaki bir hakem gibi oyuncuların yüz ifadelerini okuyarak veya el hareketlerini değerlendirerek karar verecek seviyede olmadığını ifade etti.
Goff, yapay zekanın nesnel kararlar vermede başarılı olduğunu ancak duyguları anlama konusunda eksik kaldığını belirtti.
Yapay zekanın insan duygularını anlamakta zorlandığına dikkat çeken Goff, “Bir futbol maçında kırmızı veya sarı kart gerektiren bir durumun değerlendirilmesi, çoğunlukla oyuncunun amacını belirlemeye bağlıdır ve bu da bir insan hakemin kararıdır. Algoritmalar şu anda yüz ifadelerini okuma veya el hareketlerini analiz etme gibi konularda yeterince gelişmiş değil.” şeklinde konuştu.
Goff, taraftarların hala VAR gibi yapay zeka destekli teknolojilere alışmakta zorlandığını, çünkü VAR’a tam olarak güvenmediklerini ve değişikliklere uyum sağlamanın zaman alabileceğini dile getirdi.
Mevcut durumda taraftarların, insan faktörü olmadan bir robotun hakemlik yapacağına inanmadığını belirten Goff, ancak uzun vadede bazı kararların insan hakemler yerine yapay zeka tarafından verileceğine alışmak zorunda kalabileceklerini ifade etti.
Goff, Video Yardımcı Hakem (VAR) sisteminin yeterli ve hassas hale geldiğinde, yapay zekanın daha doğru sonuçlar verebileceğini ve kararlarının daha az tartışmaya yol açarak kabul göreceğini vurguladı.
Etik açıdan bakıldığında, en büyük endişenin yapay zekanın insanların işlerini elinden alması olduğu tehlikesine işaret eden Goff, “Spor dünyasında hala insan hakemlerin var olmasını umuyoruz. Ancak dijitalleşmeyle birlikte spor oyunlarının sanal dünyada oynanması daha çekici hale gelebilir. Gerçek sporun, yapay zeka destekli simülasyonlarla tamamen yer değiştirmemesi dileğinde bulunuyorum.” ifadelerini kullandı.
Yapay zekanın sporun yanı sıra birçok sektörde iş kaybı endişelerini de beraberinde getirdiğini belirten Goff, “Hakemler de teknolojinin ilerlemesiyle mesleklerinin geleceği konusunda belirsizlik yaşıyor.” dedi.
Durumun sadece sporla sınırlı olmadığını ve farklı alanları da etkilediğini ifade eden Goff, spor alanında çalışan uzmanlara göre yapay zekanın hakemlerin yerini tamamen almayacağını, ancak onlarla birlikte çalışacağı bir modelin daha olası olduğunu düşündüklerini söyledi.
Gelecek adına umutlu olduğunu dile getiren Goff, “Umarım hala sahada hakemlerimiz olur.” diyerek değerlendirmesini sonlandırdı.
