16’ncı Boğaziçi Tepesi’nde konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Türkiye büyümesini büyük ölçüde iç talebe dayandırıyor ve hizmet ihracatının bu yıl net bazda 65 milyar doların üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Ticaretin parçalanması yeni olağan haline geldiyse Türkiye bununla nasıl başa çıkıyor? Daha az kırılganız zira ticaretimizin büyük kısmı hür ticaret muahedemiz olan ülkelere yönelik” dedi.
“YAPAY ZEKADA TABLO KARMAŞIK”
Uluslararası İşbirliği Platformu (UİP) tarafından bu yıl 16’ncısı düzenlenen ‘Küresel Zorluklar: Yeni Gerçeklere Uyum’ ana temalı Boğaziçi Tepesi’nin ikinci gününe, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek katıldı. Burada konuşan Şimşek, “Küresel ekonomik siyaset meçhullüğü bu yılın başlarında tepe yaptı. Grafiklerin dışına çıkan düzeylere ulaştı. Bir ölçü azalmış olsa da hala son derece yüksek seyrediyor. Misal biçimde, global ticaret siyaseti belirsizliğine bakarsanız, tıpkı tabloyu görürsünüz. Pekala bu kadar uç düzeyde belirsizliğe neden olan zorluklar neler? Elbette ticaretin parçalanması var, yüksek global borçluluk var, yaşlanan nüfuslar var. Yapay zeka üretkenliği artırmak için muazzam bir potansiyel vaat ediyor fakat birebir vakitte teknolojilerin paylaşılacak olup olmayacağı ve bölgesel farklılıklar açısından tablo karmaşık. Yaklaşmakta olan bir iklim felaketi bir öteki kaygı konusu ve etrafımıza baktığımızda pek çok çatışma ve gerginlik görüyoruz” dedi.
“DÜŞÜK BÜYÜME YENİ OLAĞAN HALİNE GELDİ”
Küresel büyüme beklentilerinin mütevazı seviyede olduğunu söyleyen Şimşek, “Bu, içinde bulunduğumuz global tablo ve bu da bu yılki Boğaziçi Tepesi’nin teması. Pekala bu ne manaya geliyor? Global büyüme beklentilerinin mütevazı seviyede olduğu manasına geliyor. IMF her yıl beş yıllık büyüme projeksiyonları yayımlar ve son birkaç yıldır bu oran yüzde 3 civarında sıkışmış durumda. Evvelden, global finansal krizden evvel, ticaret korumacılığı üzere gelişmelerden evvel beş yıllık bazda gerçek GSYH büyümesi için yüzde 4,5 ila 5 civarında kestirimler yapılırdı. Hasebiyle düşük büyüme artık açık biçimde yeni olağan haline geldi. Pekala Türkiye nasıl bir performans gösterdi? Geçen yüzyıla baktığınızda gerçek GSYH büyüme oranı yaklaşık yüzde 4,8’dir. Son 22-23 yıla bakarsanız, bu oran yüzde 5,5’e yaklaşmıştır” diye konuştu.
“HİZMET FAZLAMIZ KİLİT ÖNEMDE”
Şimşek, “Yatırım açısından hangi ülkelerde olmak isterdiniz? Büyümesini iç talebe ve hizmet ihracatına dayandıran ülkelerde. Zira korumacılık şimdi hizmetler bileşenini etkilemedi. Daha çok mal ticaretinde gördüğümüz tipten bir korumacılıktan bahsediyoruz. Münasebetiyle bu ülkelere baktığımızda Türkiye’nin bunlardan biri olacağını düşünüyorum. Türkiye büyümesini büyük ölçüde iç talebe dayandırıyor ve hizmet ihracatının bu yıl net bazda 65 milyar doların üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Ticaretin parçalanması yeni olağan haline geldiyse Türkiye bununla nasıl başa çıkıyor? Daha az kırılganız zira ticaretimizin büyük kısmı hür ticaret muahedemiz olan ülkelere yönelik. 54 ülkeyle hür ticaret muahedemiz var ve yakın coğrafyamızdaki ticaret de dahil edildiğinde toplam ihracatın yüzde 80’inden fazlası dost ülkelerle yapılıyor. Münasebetiyle gördüğünüz üzere, görece olarak daha az kırılgan olacağımızı düşünüyoruz. Söylediğim üzere, hizmet fazlamız bu noktada kilit değerde. Lakin elbette orada oturup ticaretin parçalanmasının bizi etkileyip etkilemeyeceğini beklemeyeceğiz. Bölgesel entegrasyona odaklanıyoruz, bu kapsamda Basra Körfezi’nden Türkiye’ye uzanacak Yeni Kalkınma Yolu’nu hayata geçirmeye çalışıyoruz” tabirlerini kullandı.
“KÜRESEL BORÇLULUK ORANI SON BİRKAÇ YILDA SÜRATLE ARTTI”
Şimşek, “Küresel borçluluk oranı son birkaç yılda süratle arttı. Türkiye’nin toplam borçluluk oranı yüzde 89 iken dünya genelinde ve gelişmekte olan piyasalarda bu oran 240 ila 320 civarında. Bu ne manaya geliyor, bize ne cins bir avantaj sağlıyor? Şayet mali alanınız varsa, global zorluklarla başa çıkabilirsiniz. Örneğin dönüşüm, yapısal ıslahatların uygulanması kaynak gerektirir. Düşük borçluluk ve güçlü mali pozisyon, hazırlıklı olmasanız bile karşı karşıya kaldığınız zorluklara kaynak ayırabileceğiniz manasına gelir. Elbette biz de verimliliği artırıcı altyapı yatırımlarına öncelik veriyoruz” diye konuştu.
“BÜYÜK LİSAN MODELLERİNDEN YARARLANACAK UYGULAMALAR TEŞVİK EDİLECEK”
Şimşek, “Bugün teknoloji pekiyi çalışmıyor, ya çok süratli gidiyor ya da çok yavaş. Yapay zeka hazırlık endeksine bakarsanız bu IMF tarafından oluşturulan, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomileri pahalandıran bir endeks. Gelişmekte olan piyasalardan daha güzel durumdayız. Önümüzdeki birkaç yıl boyunca fiber kapasitesini genişletmeye, 5G+ yatırımlarına ki bu halihazırda devam ediyor, büyük bilgi merkezlerine ve nükleer güç santrallerine yatırım yapacağız. Zira yapay zeka için güç gerekir. Biz büyük lisan modelleri oluşturma yarışında değiliz, her ne kadar bunu denemekte olan birkaç Türk şirketi olsa da. Bizim yapmak istediğimiz, bu büyük lisan modellerinden yararlanacak uygulamaları teşvik etmek. Zira üretkenlik artışı daha çok burada ortaya çıkacak” diye konuştu.
Bakan Şimşek, “Yeşil dönüşüm Türkiye için bir öteki stratejik alandır. Global ısınmaya karşı 20 yılda 90 milyar dolar sulama yatırımı yapılmış, iklim ve yenilenebilir güç maddeleri kabul edilmiştir. Oxford ve Cambridge araştırmalarına nazaran Türkiye, dünyayı yeşil hale getirme potansiyeli bakımından altıncı sırada. Ayrıyeten yeşil dönüşüm, 2030’a kadar 4,5 trilyon dolarlık yeni pazar fırsatları sunmaktadır” dedi.
“Çatışmaların karar sürdüğü bir periyotta yaşıyoruz” diyen Şimşek şunları kaydetti: “Savunma harcamalarının önümüzdeki periyotta değerli ölçüde artması bekleniyor. 20-25 yıl evvel savunma harcamaları yıllık yaklaşık 1-1,2 trilyon dolardı. Önümüzdeki on yılda yıllık savunma harcamalarının 6 trilyon dolara kadar çıkması bekleniyor. Neden? Zira NATO ülkeleri savunma harcamalarını artırma taahhüdünde bulundu ve Avrupa Birliği de mali kısıtlamalarını gevşetti. 2,7-2,8 trilyon dolar düzeyinden 6 trilyon dolara yükselmekten kelam ediyoruz. Türkiye bu alanda yeterli konumlanmış durumda. Şu anda yaklaşık 1.400 etkin proje yürütüyoruz, bu da geliştirme evresindeki eserler manasına geliyor. ”
